سالها تكاليف سنگين و سليقه اي آموزگاران خاطر خوش بچه ها را درتعطيلات نوروزي مكدر كرده بود بچه ها كه در دامن آموزگار طبيعت شايسته بود چگونه نگريستن ، چگونه فكر كردن و آيين همصحبتي و دوستيابي را ياد بگيرند درزيرتنش هاي تكاليف سفارشي معلمان واقعاً گم مي شدند و فرصت انديشيدن ونگريستن آزاد و بدون قيد و بند به طبيعت رااز دست مي دادند وروزهاي خوش تعطيلات نوروزي را با اضطراب و دلهره سپري مي كردند براي گريز از اين بن بست به ناگزيروزارت آموزش و پرورش توليد نشرياتي تحت عنوان پيك نوروزي را - به صورت متمركز - آغاز و سپس به استان ها واگذار نمود پس از چند سال به دلايلي مختلف از جمله ارزشيابي هاي غيرحرفه اي از اين توليدات و همچنين نبود راهكارهاي صحيح وكارشناسي در روند توليد اين نشريات رفته رفته باز جاي خالي تكاليف معلمان پر شد.
از سال 1382 تاكنون (1384 ) سه سال است كه نشريات نوروزي دانش آموزان لرستان به همت تيم كارشناسي تكنولوژي و گروههاي آموزشي عمومي تحت عنوان «نوروزنامه» توليد مي شوند در اين نوروزنامه ها ، روزها و حتي ساعت به ساعت اوقات استراحت دانش آموزان خط نشان نمي شود و مسايل معما گونه و بسيار پيچيده - آن طور كه در بعضي از استان ها ديده مي شود - طرح نمي گردد ، توليد كنندگان اين نوروزنامه ها برآنند تا لحظه هاي نيكو و خاطره انگيز و خوشايندي را به وسيله ي طراحي قصه ها و حكايت شنيدني شعرهاي دل انگيز ، چيستان ها و لطيفه هاي با نمك براي دانش آموزان بيافرينند و دانش آموزان را با فرهنگ ، مذهب ، اساطير ، هنر و پيشينه ي خود آشنا كنند و آنان را نسبت به اين مفاهيم بيانگيزانند .
در اين نشريات كه داراي رويكردي بومي هستند شخصيت هاي علمي ، فرهنگي و هنري استان به شكل بسيار جالبي مطرح شده اند نقاط ديدني استان - كه داراي حرف هاي ناگفتني زيادي است – به شرح و تصويردرآمده و به هنر استان توجه ويژه اي گرديده است .
آنچه كه اين مجله ي علمي،فرهنگي،هنري و ... را از ديگر نشريات كشور متمايز مي كند اول رويكرد بومي و دوم جنبه تخصصي آن است .
طراحي نوروزنامه ها با كاراكترهاي بومي و تنوع رنگ ها با استفاده از طراحان زبردست و سرآمد و همچنين صفحه آرايي هنري ، ويراستاري ادبي و رعايت معيارهاي ادبيات كودكان و نوجوانان از خصيصه هاي بارز نوروزنامه هاي ابتدايي و راهنمايي لرستان محسوب مي شود .
پس از گذشت 3 سال از توليد اين نوروزنامه ها لازم دانستيم كه در اين رهگذر برخي از ويژگي هاي اين نشريات نوروزي را بر شماريم اميد كه منتقدين وعلاقه مندان به ادبيات كودك و نوجوان با نگاهي ژرف به بررسي و نقد وتحليل محتواي اين نشريات بپردازند .
الف :داشتن پشتوانه پژوهشي و علمي : كاري كه از 3 سال پيش در سازمان آموزش و پرورش تحت عنوان توليد نوروزنامه ها آغاز شده است مبناي يك تحول فكري ، علمي و نگرشي در كشور گرديد همان گونه كه گفته شد حدود پانزده سال پيش با اهدافي چون پر كردن اوقات فراغت دانش آموزان و همچنين ساماندهي تكاليف سليقه اي معلمان ، نشريات نوروزي تحت عنوان « تكاليف نوروزي »، « بهارانه» و... تهيه و منتشر مي شدند سال به سال توليد اين نشريات به سمتي رفت كه دانش آموزان نه تنها رغبتي به دريافت آنها نداشتند بلكه اين نشريات را مزاحم اوقات خوش خود درتعطيلات نوروزي مي دانستند يعني دانش آموزي كه بايد از عناصر غيررسمي در دامن طبيعت آموزش ببيند، بينديشد، پرسش كند و مهارت هاي زندگي را بياموزد متاسفانه در پيچ و خم انجام تكاليف معما گونه ي نشريات نوروزي به سادگي گم مي شد .
كارشناسي تكنولوژي و گروههاي آموزش عمومي لرستان ضمن آسيب شناسي دقيق اين تكاليف روند توليد نشريات نوروزي را از تكليف محوري به سمت توليد نشرياتي علمي ، فرهنگي ، آموزشي و هنري با رويكرد بومي تغيير داد .
در اين ارتباط تا كنون با استفاده از رهنمون هاي صاحب نظران سال به سال در جهت اصلاح اين نشريات گام برداشته شده است استقبال استان هاي كشور از روند توليد اين نشريات و تاييد صاحب نظران و دفاتر نشريات كودك كشور و شوراي كتاب كودك تهران خود دليلي بر صحت اين موفقيت بزرگ است .
از اين گذشته براي اولين بار برگه نظر سنجي از دانش آموزان و اولياء در اين نوروزنامه ها طراحي گرديد كه دو سال گذشته كارشناسان سازمان به استخراج اطلاعات و تحليل داده ها پرداختند و به همت و تلاش همكار گرانقدر شادروان استاد محمودرضا اكبري(۴) استاد دانشگاه و مدرس گروههاي آموزشي عمومي گزارشي تحقيقي فراهم گرديد .
در اين گزارش كه حدود هفت هزارنفرازدانش آموزان واولياء با پركردن برگه نظرسنجي وارسال آن به كارشناسي مشاركت نموده بودند نتايج نظرسنجي نشان دهنده جلب رضايت مخاطبين بود ، به طوري كه حدود 90% از مخاطبين به تفكيك پايه هاي تحصيلي مطالب نوروزنامه ها را عالي و خوب توصيف كرده بودند، نكته بارز اين كه در مقابل اين پرسش : « آيا با انتشار يك مجله به همين شيوه هر سه ماه يك بار موافق هستيد ؟» حدود 87% از بچه هادرهمه پايه ها گزينه «آري» را انتخاب كرده بودندهمچنين درخصوص پرداختن به مسائل بومي و يا به تعبيري پر رنگ بودن رويكرد بومي سؤال شده بود كه درصد رضايت مخاطبين نسبت به ساير گزينه ها كمتر شده بود (75%) كه تلاش شد در سال 83 اين رويكرد پر رنگ تر شود. 1
در سال 83 براي جلو گيري از اعمال سليقه هاي مستبدانه و بدون پشتوانه علمي در آموزش و پرورش كار تحليل نظرسنجي دانش آموزان به كارشناسي هاي تكنولوژي در مناطق و شهرستان ها واگذار شدو نتايج نظرسنجي شهرستان هايي همچون اليگودرز ،خرم آباد ، الشتر و... نشان دهنده جلب رضايت مخاطبين از محتواي نوروزنامه ها مخصوصا پرداختن به مسائل بومي وپررنگ شدن اين مقوله در نشريات نوروزي بود . هر چند در سال84 متأسفا نه به دليل اعمال سليقه هاي بدون پشتوانه علمي فرصت نشد تا در نوروزنامه هاي لرستان به هيچ يك از عناصر فرهنگي، اجتماعي و هنري بومي و منطقه اي پرداخته شود گويا پرداختن به خويشتن خويش ( خودشناسي) كه به تعبير امام شيعيان سودمند ترين دانايي است در اين جغرافيا براي بعضي ها درد سرآفرين و گنا ه محسوب مي شود !
بهتر است هر گونه اظهار نظر مبني بر نياز به توليد يا عدم توليد نوروزنامه ها مبتني بر پژوهش يا گزارش علمي باشد در آموزش و پرورش بيش از هر چيز ديگراعمال سليقه هاي بدون پشتوانه علمي و پژوهشي خسارت آور است شايديكي از عوامل اعمال سليقه ها از سكوي بزرگسالي به كودكان نگاه كردن باشد بهتر است ياد بگيريم مخصوصاً در مسايل آموزشي به جاي كودكان تصميم نگيريم و به آنان حق بدهيم در آموزش خود مشاركت داشته باشند بحث توليد يا عدم توليد نوروزنامه هايك بهانه اي است براي تحليل بعضي مسايل آموزشي واگرنه توليد محتواي اينترنتي در آينده اي نه چندان دور با رسانه هاي مولتي مديا بحثي است كه دير يا زود محور گفتگوي محافل فرهنگي خواهد شد آنچه در اين بحث منظور نظر ما است :
1 : خود داري از اعمال سليقه 2 : انجام فعاليت روشمند با پشتوانه ي علمي است .
ب- تقويت نگاه فرآيند محور به جاي نتيجه محور:آنچه در نوروزنامه هاي بچه هاي لرستان محسوس و مشهوداست توجه به عناصر غيررسمي آموزش و پروش و تقويت نگاه فرآيندي به آموزش و پرورش است خانواده و نقش بارز ارتباط آن با مدرسه براي تحقق امر ياددهي يادگيري دانش آموزان اصل مهمي است كه آموزش و پرورش نوين برآن تاكيد دارد.
در دنياي پيچيده و هزارتوي امروز با جامعه اي مدام در حال تغيير و تحول ، مدرسه هيچ وقت نمي تواند بدون هماهنگي و همياري و همفكري خانواده و والدين داعيه تربيت دانش آموزان را داشته باشديعني آموزش و پرورش چيزي نيست كه در حصار مدرسه محصور گردد .
با نگاه جديد به اهداف آموزش و پروش : آموزش به معني ايجاد موقعيت مناسب به منظور تسهيل يادگيري ، «يادگيري براي دانستن ،يادگيري براي انجام دادن ، يادگيري براي زندگي با هم و با ديگران و يادگيري براي بودن»2 ،يقين داشته باشيد مدرسه ،خانواده، اجتماع ، محيط و به طور كلي تمام مصاديق و مفاهيم در چرخه ي آموزش و پرورش نيازمند باز تعريف مي شوند اين نوع تلقي و نگاه به آموزش و پرورش درنوروزنامه هاي بچه هاي لرستان قابل درك است .
بحث انجمن اوليا و مشاركت آنان در آموزش فرزندان از سه سال قبل با طراحي قصه ها و حكايات وهمچنين در قالب پيام رياست سازمان در نورزنامه ها به طور جدي مطرح شده است نه تنها مشاركت اوليا بلكه ضرورت مشاركت دانش آموزان در چرخه آموزش يادآوري شده و شوراهاي دانش آموزي به عنوان مراكز مشاركت دانش آموزان در تصميم سازي هاي آموزشي معرفي گرديده است .
پرداختن به مسائل روانشناسي و بحث يادگيري و همچنين گريزاز نتيجه محوري و توجه به فعاليت محوري درنوروزنامه ها نمود اين نگرش است .
پ- آموزش مهارت هاي زندگي : توجه به آيين شهروندي ، پليس مدرسه ، قوانين راهنمايي و رانندگي ، قصه اردو و ... نشان از پرداختن به اين مقوله است اگر محتواي درسي با نياز كودك ارتباط و تناسب نداشته باشد كودك هيچ انگيزه و رغبتي براي يادگيري از خود نشان نخواهد داد و در پي آن نيز لذتي هم از فراگيري آن درك نخواهد كرد . محتواي درسي نظام آموزش و پرورش سنتي معمولاً نسبت به زمان خود عقب مانده تر است و هنگامي كه موضوع و محتواي درسي غيرواقعي و ذهني باشد و مربوط به دنياي عيني و زيست محيط بچه ها( دوره ابتدايي ) نباشد غيرقابل درك ، غير كاربردي و براي كودك خسته كننده ، كسل و ملال آور خواهد شد و در آن صورت است كه با روش هاي نوين معلم و تلاش هاي محتوا محور او نيزكاري از پيش نخواهد رفت.
در نورزنامه هاي لرستان طوري به مسائل پرداخته شده است كه براي كودك مشغوليت فكري ايجاد گردد در طرح موضوعات تلاش شده است موضوعي مطرح گرددتا ذهن كودك با مطالعه آنها به زيست محيط خود گره بخورد و بامطالعه هر موضوع تلنگري به كاسه ي سر ش(مركز دانايي) زده شود. موضوعاتي مثل مهارت هاي مطالعه ، گردش علمي ، پژوهش و كنجكاوي ، مهارت قصه گويي و ... نيز در همين راستا طراحي شده اند .
ت- توجه به ظرفيت هاي بومي : محصول آموزش و پرورش متمركز دقيقاًدانش آموزاني است كه ميراث دار حاله اي از آموخته هاي ذهني و موهومي اند كه هرگز به درك درستي از آن ها نرسيده اند و مثل بادبادك هايي هستند كه با فرو كردن سوزني در آن ها صداي انفجارشان با نبودشان مساوي مي شود.
بچه هاي لرستان كه هنوز محيط زندگي خود را در نيافته اند يعني اسم خيابان ، كوچه و خلاصه آدرس دقيق منزل خود را نمي دانند يا جوي در خانه ي خود را به دقت مشاهده نكرده اند سرچشمه ي آن را نيز نديده اند و براي يك بار هم به دقت برگ درختان بلوط و چنار را با هم مقايسه نكرده اند و در قله و تپه و صخره هاي سر به فلك كشيده محيط زيست خود گردش نكرده اند به عنوان مثال يك بار از قلعه باستاني فلك الافلاك خرم آباد با قدمت 2000 سال بازديد نكرده و هيچ يك از مفرغ هاي لرستان كه نشان يك تمدن بزرگ اند از نزديك مشاهده ننموده اند و هيچ يك از سازهاي سنتي را با انگشتانشان لمس نكرده اند و موسيقي و هنر بومي خود را نديده و نمي شناسد ناگهان به همت محتواي درسي متمركز سر از كوههاي هيماليا و الپ و اورست در مي آورند و در سواحل «مديترانه »و« سند »و« گنگ »و «راين» پرسه مي زنند و به سياحت مي پردازند و آثار باستاني «روم» و« چين» و «هند» و« فرانسه» را مي خوانند و از هنر آنسوي دنيا سردر مي آورند و معماري سحرانگيز «ديوار چين» و« اهرام ثلاثه» و «عجايب هفتگانه جهان» را از نظر مي گذرانند .
آموزش و پرورش محتوا محور و متمركز تلاش مي كند تا دايره المعارفي از« نخود» و« كشمش» و «لوبيا» و «عدسي» خلاصه هر چي ديدني و شنيدني است در لوحي فشرده به نام كتاب درسي به مخ دانش آموزان بتپاند.
فرا گيران هم بايد پا از گليم خود فرا تر نگذارند همين است كه هست دنده ي شان خيلي نرم حتي اگر هيچ پيش زمينه اي براي يادگيري نداشته باشند و ازآموزش نيز لذت نبرند !!
حال آنكه آنچه در آموزش و پرورش نوين بر آن تأكيدمي شود «چه آموختن» نيست بلكه «چگونه آموختن» است يعني مهم اين نيست كه دنيايي از اطلاعات جوراجور را به مخ دانش آموزانمان بتپانيم بلكه مهم اين است كه ذره اي مهارت يادگيري را به آنان بياموزيم مهم اين است كه فراگيران را به عنوان سيستم يادگيرنده پرورش دهيم اگر چنين اتفاقي بيفتد حتي با محتواي بومي مشكلي براي درك مسايل منطقه اي و جهاني اتفاق نخواهد افتاد و اتفاقاً اولين مرحله آموزش با عناصر واقعي و عيني بايد صورت گيرد يعني قبل از آن كه فراگير را به شناخت جهان دعوت كنيم بهتر است تلاش كنيم كه وي به عنوان عنصري كنجكاو، پرسشگر ، منتقد وهوشيار موقعيت جغرافياي فرهنگي ، بومي و ...خود را بشناسد و آن را تحليل ، نقد و بررسي نمايد اين سيستم خود به خود موفق خواهد شد كه با توان و پتانسيل بزرگش به درك درستي از موقعيت منطقه اي و جهاني خود برسد زيرا اوديگر يك بادبادك نيست بلكه يك كره ي توپر است كه داراي وزن خاص خود مي باشد .
در سال دوم توليد اين نشريات به توصيه سركار خانم توران ميرهادي (خمارلو) مؤسس ودبير شوراي كتاب كودك تهران كه در يك نامه ي انديشمندانه ضمن بذل محبت توصيه نموده بود كه در طراحي صفحات از كاراكترهاي بومي استفاده شود تا جايي كه توان ياري نمود اين كار صورت گرفت و در ميزان رضايت مخاطبين نيز تاثير گذار بود .
به هر حال در نورزنامه هاي لرستان به مسايل بومي و بوميانه ها توجه جدي شده است، معرفي چهره هاي شاخص بومي به منظور تقويت احساس خودباوري مثبت در فراگيران و احساس عزت نفس در آنان معرفي جغرافياي استان: كوهها ، رودها و آثار باستاني گنجينه هاي ادبي ، متل ها ، ترانه هاي لري و لكي همه و همه نمونه هاي موفقي از توجه به اين رويكرد است .
ث- توجه به زبان و ادبيات كودكان و نوجوانان : نوع نگرش بزرگسالانه متوليان آموزش و پرورش سنتي به كودكان باعث مي شود كه درك درستي از روحيه و نياز بچه ها نداشته باشند اين گونه متوليان هميشه سازي مي نوازند كه كودك هيچ علاقه اي به آن ندارد در واقع مخاطبين حقيقي برنامه هاي آموزش و پرورش سنتي ، خود متوليان اند و كودكان نيستند ، اگر متهم به گزافه گويي نشويم مي گوييم اصلاً فراگيران( كودكان) در اين برنامه ها عناصري بسيار حاشيه اي هستند كه برنامه ريزان آنان را بزك مي كنند تا براي رفع خستگي وخلاصي از شر سخنراني هاي بي سر و ته ، نمايشي يا سرودي اجرا كنند تازه در هنگام پذيرايي!!
اين كودكان پاك خود بهتر از هر كس ديگر مي دانند كه سركار گذاشته شده اند وجدي گرفته نمي شوند در گردهمايي ها و همايش هاي گوناگوني كه براي كودكان اجرا مي شود كودكان حاضر نمي شوند به برنامه هاي تحميلي گوش جان فرا دهند ، متوليان آموزش و پرورش سنتي براي اجراي به اصطلاح باشكوه برنامه ها بارها مجبور مي شوند فراگيران را به زور ، تطميع و كنترل توسط مديران و معلمان ، ساعت ها در سالن هاي آمفي تئاتر گرفتار كنند بدون اين كه به توان، حوصله ، زبان و فهم آنان توجه داشته باشند .
همين عامل باعث شد تا در نوروزنامه هاي لرستان به سطح زبان ، علاقه و فهم كودكان توجه جدي به عمل آيد واز توان و ظرفيت متل ها ، قصه ها واشعار براي آموزش و يادگيري در دنياي كودك و نوجوان استفاده گردد هرچند تا به حال از اين ظرفيت كمتر استفاده شده است.
امروز بي توجهي متوليان به نقش قطعه هاي هنري به عنوان ابزار آموزش وهمچنين آموزش اخلاق و مذهب در برنامه هاي رسمي به شكل مستقيم و غيرهنري ضربه هاي جبران ناپذيري به بچه هاي ما زده است ، در نوروزنامه هاي لرستان تلاش شده است كه اخلاق و مذهب در قالب اشعار وقصه هاي هنري ارايه گردد زيرا كودك از پيام مستقيم لذت نمي برد و نه تنها كودك بلكه عموماً پيام مستقيم از آن رو كه رويكردي دستوري دارد با روح آزادمنش انسان سازگار نيست.
رعايت زبان و ادبيات كودك و عنايت به اين موضوع باعث شد كه توليد كنندگان نوروزنامه ها از طريق قصه ، حكايت حتي جغرافياي استان و آداب و رسوم و فرهنگ را به فراگيران آموزش دهند توجه به حوزه يادگيري و دايره كلمات فراگيران روحيه شاد و متنوع بچه ها و دنياي گرم ورنگارنگ آنان مخصوصاً در دوره ابتدايي مقوله اي است كه در طراحي نوروزنامه ها موردتوجه جدي قرار گرفته شده است .
درج پيام رياست سازمان در نوروزنامه هاي سال 1382 به زبان كودك خودنمونه ي ديگري از اين نوع نگرش است از آن جايي كه مخاطبين اصلي اين نوروزنامه ها دانش آموزان هستند بسيار شايسته وبايسته است كه به هر طريق جدي گرفته شوند به همين خاطر با اعتقادي كه خود آقاي اسفنديارپور(رئيس سازمان وقت) به اين تحول خجسته داشت اجازه داد تا پيام اودرحد ودايره فهم ودرك كودكان وخطاب به آنان تنظيم گردد همين كار هم شد كاري كه در سطح كشور به اين سبك وسياق كم سابقه بود جالب تر آن كه در پاسخ پرسشي كه ايشان مطرح نموده بودند هزاران نامه از جانب دانش آموزان به سازمان ارسال گرديدكه خودمهرتائيدي بر روش كاربودومشخص گرديدكه آنجا كه دانش آموزان جدي گرفته شوند قبل از همه خودآنان اولين كساني هستندكه به اين درك مي رسندولذت مي برند.
ج- توجه به هويت ديني وملي: هويت تاريخي،فرهنگي،ديني هرقوم به منزله اساس وپايه هايي محسوب مي شوند كه هستي و وجود كنوني آن قوم برآن استوار گشته است.
مي گويند:
هميشه تيشه به دنبال ريشه مي گردد
كسي كه ريشه ندارد هميشه مي گردد
سالها پيش حكومت كمونيستي چين تمام واقعيت هاي تاريخي وهويت فرهنگي وملي ومذهبي ملت چين رامسخ نمود وآن را وارونه جلوه داد،جامعه شناسان چيني پس از گذشت ساليان دراز دريافتندكه نسل جوان چين به يك نوع مرض بي هويتي ونهايتاً بي تفاوتي نسبت به خاك وتماميت ارضي وهمچنين اسطوره ها و انگاره هاي ملي وعقيدتي سرزمين چين دچار شده اند پس از تحليل وبررسي پي بردند كه درتخريب پيشينه ي تاريخي محصولي جزاين نخواهدداشت.
به همين جهت دوباره تاريخ رابازسازي نمودند و قهرمانان واسطوره هاي تاريخي خودرا به زيبا ترين شكل ورساترين شيوه به نسل جوان خودمعرفي نمودند براي همين است كه امروزجوانان چيني مانند اژدها به فرهنگ وباورهاي ملي وعقيدتي خود پيچيده اند . 3
انگاره ها و اسطوره هاي تاريخي شناسنامه هاي هر قومند وهويت تاريخي ايران خوشبختانه سرشار از افتخارات بسيار زيادي است كه بازسازي ونماياندن آن براي نسل جوان نه تنها مايه شرمساري نيست بلكه مي تواند به عنوان تكيه گاه قابل اعتماد در دنيايي كه درعين جهاني شدن بومي گرايي نيز از طرفداران بسيار زيادي برخورداراست مطرح شود.
مطرح كردن گذشته ونماياندن نقاط قوت وتدابير وانديشه هاي پاك نسل هاي گذشته براي يك زندگي آبرومند وهمچنين نشان دادن قله هاي سربلندي وفرازهاونشيب هاي آنان ازآنجايي كه جنبه تاريخي دارد و تقويت خودباوري مثبت رابه دنبال خواهدداشت نه تنها ضرر وزياني براي نظام وباورهاي ما نداردبلكه مي تواندبه مصداق سخن« گذشته چراغ راه آينده است» نسل ما را با سئوالاتي ازقبيل : كي بوده ام؟ به كجارسيده ام؟ بايد به كجا برسم؟ سهم من از جهان چي هست؟ چگونه از داشته هاي خودپاسباني كنم ؟ مواجه نمايد.
بچه اي كه هنوز موسيقي بومي خودرا نشناخته وباآهنگ ها و نواهاي مادري خودبيگانه است و همچنين ازروند شكل گيري آن نيز هيچ آگاهي ندارد ونمي دانداين صداهاي زيروبم چگونه حالات احساسات و باورهاي غمگنانه يا شاديانه قومش رافرياد مي كندوازبس كه شناخت وآگاهي درستي به او نداده اند با كمال تأسف به ديده ي تحقير به آهنگ هاي مادري خود مي نگرد، ديريا زودبه دامن آهنگ هاي التقاطي وهرجايي و بي شناسنامه اي مي افتدكه نه تنها به آرامش روحي نمي رسد بلكه روح او دردره هاي وحشت وپراكندگي رها مي شود.
معرفي آلات موسيقي بومي و چهره هاي برجسته آهنگ هاي بومي كه داراي شيوه واسلوب هستند درنوروزنامه هاي لرستان گام كوچكي است كه مي تواند دراين راستا كارساز باشد. شناخت انگاره ها و نشانه هاي بومي ، منطقه اي وملي صرف نظر از ايجادتعلق ودلبستگي موجب عزت نفس دربچه هامي شود وبراي همه صاحب نظران روشن است كه عزت نفس وخودباوري مثبت چه نقش برجسته اي در شكل گيري منش وشخصيت بچه ها داردونبود آن چه فاجعه ومصيبتي به بار خواهد آورد.
معرفي «شاهنامه» با « شب سهراب كشان»، تا معرفي آلات موسيقي بومي وچهره هاي بنام اين رشته معرفي نوروز واسطوره هاي بومي وملي ،مفرغ هاي لرستان ، غارهاو سكونت گاه هاي مردمان ديرين، معابد وزيارت گاه ها، جغرافيا ي بومي ، كوهها، رودها، گذرگاهها و ... همه در اين راستا طراحي شده است .
چ- رويكرد پژوهشي
توليد كنندگان نوروزنامه هاي لرستان پژوهش و تحقيق دانش آموزي رانيزجدي گرفته اندمنظور ازپژوهش، پرورش حس كنجكاوي ، پرسشگري كودكان وهمچنين واداركردن بچه هابراي پيداكردن جواب پرسش و سئوال خوداست پژوهش در دنياي كودك از ويژگي هاي خاصي برخورداراست همچنان كه ما موسيقي خاص كودك ،شعر كودك ،زبان وادبيات كودك ، روانشناسي كودك ، قصه كودك و... داريم پژوهش كودك نيز مقوله اي است كه درآموزش وپرورش به آن ياپرداخته نشده يا مورد كم توجهي قرارگرفته است.
متأسفانه متوليان آموزشي دراين نظام هنوز به درك مشتركي ازاين مقوله نرسيده اند امکان دارد برداشت بعضي ها از بحث پژوهش كودك بااستنباط بعضي ديگر ازهمكاران فرهنگي تفاوت داشته باشد آنچه كه توليد كنندگان نوروزنامه ها مطرح نموده اند، معرفي پژوهشي است كه متناسب با توان ،زبان ودنياي كودك است وپژوهشگري كه كودك به سادگي بتواند خودرا به جاي آن فرض كند.
در همين راستا تلاش بسيار زيادي صورت گرفته است تازبان وادبيات پژوهشي كودكان درك شود وازاين پايگاه با آنان ارتباط برقرارگردد.
در اين نوروزنامه ها محيط هايي تحت عنوان «فعاليت آزاد» پيش بيني شده است تادانش آموزان هر وقت كه اراده كنند استنباط خودرا مطرح نمايند. اين فعاليت هاي آزاد،اجباري نيستندو همچنين تكليف محسوب نمي شوند بلكه ظرفيتي هستند براي اظهار نظر فراگيران آنگاه كه به لذت يادگيري واكتشاف مي رسند.
نتيجه گيري :
1- در موقعيت كنوني كه مخاطبين برنامه هاي آموزش و پرورش يا به تعبيري فراگيران به امكانات الكترونيكي دسترسي ندارندو ظرفيت اطلاع رساني الكترونيكي براي دسترسي به مجلات و محتواي رايا نه اي بسيار پايين است تهيه و توليد و انتشار نشريات نوروزي فرصت حداقلي است كه در اختيار فراگيران قرار مي گيرد.
2- بهتر است توليد و انتشار اين نشريات در طول سال تحصيلي به صورت فصلنامه يا ماهنامه همان گونه كه در بعضي از استان ها معمول شده است در سرلوحه برنامه ريزي آموزشي استان ها قرار گرفته شود .
3- بهتر است رويكرد توليد اين نشريات رويكردي بومي باشد و بر اهداف آموزش و پرورش منطقه اي تاكيد داشته و نسبت به ديگر نشريات رسمي كشوراز جهت تخصصي بودن(پايه تحصيلي )و تكيه بر آموزش و پرورش منطقه اي متمايز باشد .
4- اعمال سليقه ي شخصي بدون پشتوانه پژوهشي يكي از آفت هاي جبران ناپذير در آموزش و پرورش است انجام هر فعاليتي مخصوصا در آموزش و پرورش نيازمند توجيه علمي و پشتوانه پژوهشي و همچنين نياز سنجي است تهيه و توليد نشريات نوروزي نيز از اين قاعده خارج نيست دستور عدم تهيه و توليد اين نشريات از طرف مديران و كارگزاران بايد مبتني بر دلايل منطقي و نظر سنجي از فراگيران باشد .
5- آن چه كه نوروز نامه هاي لرستان را شاخص نموده است تغيير در نوع نگاه به همه مفاهيم و مصاديق آموزش و پرورش و روند توليد نشريات است قطعا محتواي اين نوروزنامه از نظر توليد كنند گان محتوايي ايده آلي نيست زيرا در اين نوروزنامه ها قرار است پروسه تغيير نگرش و روش معلمان ، اولياء و دانش آموزان پيگيري شود و احساس مي شود تا رسيدن به آن مرحله هنوز راه درازي در پيش است .
اميد كه پويا تر از هميشه به پيشرفت تحصيلي وآموزش پرورش دانايي محور فرزندانمان بينديشيم .
..................................................................................
1- اكبري محمود رضا «بررسي وتحليل نظر سنجي دانش آموزان و اولياء در ارتباط با نوروزنامه هاي سال 1382»
2- حرم پناهي ، ريحانه « ترجمه دستور كار سازمان آموزشي ،علمي، فرهنگي سازمان
ملل ( يونسكو)
3- اقتباس از مقدمه کتاب کورش کبیر ترجمه قاضی
۴- شادروان استاد محمود رضا اکبریپس از عمری تلاش و خدمت صادقانه و همراه با نوآوری و خلاقیت سرانجام در
پاییزسال ۱۳۸۴ ازاین جهان ناپایدار رخت بر بست و کبوتر وار کوچید و دوستان و شاگردان خود را تنها گذاشت وی
که به خاطر تیز هوشی خود همواره همچنان که سنت زندگی جهان سومی است از حسادت ها و تنگ نظری ها در امان نماند
پس از مرگ با فقدان خود به جامعه ی فرهنگیان و دانشگاهیان شوک وارد نمود و دوستان در غم او سروده ی زیر را به
روح بلندش هدیه کردند:
گه دهری و گه ملحد و کافر باشد گه دشمن خلق و فتنه پرور باشد
باید بچشد عذاب تنهایی را مردی که زعصر خود فرا تر باشد
روحش شاد و یادش گرامی باد
